Motiverende communicatie en burgerbetrokkenheid

Met deze module willen we de burgers van het studiegebied betrekken bij de monitoring van de luchtkwaliteit, hen helpen om te begrijpen aan welke verontreinigende stoffen ze zijn blootgesteld en hoe ze kunnen meewerken aan een betere luchtkwaliteit.

Een motiverende communicatiestijl is hierbij heel belangrijk. Studies over motiverende communicatie tonen aan dat deskundigheid (wetenschappelijk, medisch, juridisch …) alleen niet genoeg is om iemand te overtuigen om zijn of haar gedrag te veranderen: “Of er een mentaliteitsverandering wordt bereikt, hangt af van de mate van betrokkenheid van de deelnemers.” Het publiek wordt pas overtuigd om actie te ondernemen voor een betere luchtkwaliteit als het een centrale rol kan spelen bij het project. Deze module wil het publiek betrekken door een burgernetwerk voor het meten van de verontreiniging via microsensoren in het studiegebied op te zetten en te coördineren.

Met informatiemiddelen ontwikkeld in module 4 “Ontwikkeling van gemeenschappelijke informatie- en communicatiemiddelen” worden instrumenten voor burgermedewerking opgezet. De projectpartners nodigen de inwoners uit om deel te nemen aan de monitoring (meetnet voor burgers) en informatie (rapportage van atmosferische verschijnselen) en om hun referentiegegevens aan te vullen. Zo kan geologische informatie gegeven en atypische atmosferische fenomenen (bv. pollen, geuroverlast, rook …) gemeld worden. Iedereen kan deze applicaties gebruiken om meldingen te doen of om informatie op te zoeken. Zo speelt de burger een centrale rol bij de waarneming en productie van gegevens, kan hij zich beter informeren en wordt hij op een eenvoudige manier betrokken om zelf de luchtkwaliteit te verbeteren. Iedereen verzamelt informatie (experts, partners, inwoners …) en de informatie is er voor iedereen: “de burger praat met de burger”. De projectpartners worden ondersteund bij het mobiliseren en betrekken van diverse doelgroepen om zo tot een blijvende gedragswijziging te komen. De sensibiliseringsacties voor het project kunnen in samenwerking met lokale steunpunten gebeuren (collectiviteiten, verenigingen, scholen, universiteiten …).

Deze module omvat drie activiteiten:

De oprichting en coördinatie van een meetnetwerk voor verontreiniging door de burger
Presentatie van de burgercampagne en werving van vrijwilligers. De partners maken het project ruim bekend en nodigen het publiek uit om mee te werken.
De selectie van de kandidaten. De gebruikers van de microsensoren worden geselecteerd uit de aangemelde vrijwilligers, volgens een panel met de gezochte kenmerken (leeftijd, sector, beroepscategorie …).
De gemeenschap van vrijwilligers stimuleren en begeleiden. De resultaten van alle regio’s worden gepresenteerd en gebundeld.
Het ontwikkelen van burgerapplicaties voor de melding van atypische atmosferische fenomenen
We vragen de burger om atypische atmosferische fenomenen te melden via de applicaties. Iedereen kan dus observaties over pollen, geurhinder, rook of andere verschijnselen doorgeven en geolokaliseren via de applicatie. Zo worden andere inwoners geïnformeerd over ongewone fenomenen. De applicatie wordt ontwikkeld en getest met medewerking van een grensoverschrijdend gebied bestaande uit 3 zones: de Eurometropool Lille-Kortrijk-Doornik.
Het experiment kan later op grotere schaal worden uitgebreid. De vrijwilligers worden aangeworven via de bestaande netwerken voor burgerwaarneming en via de verschillende netwerken van de partners. Om de burgerwaarnemers aan te moedigen om deel te nemen en op de lange termijn te mobiliseren, wordt een uitdaging met de gemeenschap opgezet. Daarin wordt het nut van de waarnemingen in de verf gezet en de betrokkenheid vergroot.
Deze actie kan over het hele interregionale gebied van Frankrijk-Wallonië-Vlaanderen gecommuniceerd worden via de websites van de projectoperators, hun sociale netwerken en relaties met de media. We verzamelen feedback om de motivatie van de gebruikers van meldingsapplicaties te evalueren, de nodige aanpassingen te doen en na te gaan in hoeverre deze actie op grotere schaal kan worden ontplooid.
Ondersteuning van de burgerbetrokkenheid voor een blijvende gedragswijziging
We willen onze inzet voor een betere luchtkwaliteit verderzetten en nieuwe gewoontes aanmoedigen bij de burgers (mobiliteit, type verwarming, binnen- en buitenactiviteiten …)
Het nut van het experiment met waarnemers wordt motiverend en positief gecommuniceerd. Dat gaat zowel over de waarneming van de luchtkwaliteit (microsensoren en rapporten) als over het aannemen van goede gewoontes (carpoolen, fietsen …) om de andere inwoners aan te moedigen om deze praktijken algemeen toe te passen.
Studies tonen aan dat virtuele spelletjes het leerproces van nieuw gedrag en overtuiging via speelse probleemoplossing faciliteren. Daarom integreert het TransfAir-project een “serious game”.
Daarnaast wordt gepland om de waarnemers en de “ontvangende” burgers (die de applicaties voor microsensoren of meldingen raadplegen) sociologisch te begeleiden.